دراز بازرگانى مىكرده ، از آن پس پيشكار ساختمانهاى شاه شده ، و براى او در اصفهان و هيركانى و برخى شهرهاى ديگر بناهاى خوب و باشكوه ساخته است . حرمسرا در جانب چپ اين ميدان است ، و در هزار قدمى امتداد ديوار حرمسرا در بزرگى است كه رفت و آمد بدين كاخ بيشتر از اين در مىشود ، و چون آشپزخانه‌ها در طرف ديگر و كمى پايين‌ترند اين در ، در آشپزخانه ناميده مىشود . متصل به اين در ، حمام بزرگ و بسيار زيبايى است كه به آن حمام شاه مىگويند . شاه عباس كبير آن را ساخته و اجازه داده كه بعضى روزهاى هفته مردم نيز از آن استفاده كنند . خواجه‌سراها ، نگهبانان حرمسرا ، و دربانان عموما به اين گرمابه مىروند . اين حمام وسيله درى به كاخ راه دارد . رو به روى اين حمام جباخانه يا اسلحه خانه است . پادشاه ايران از هر گروه اهل فن و استادان حرف از هر شهر و ديار ، در پايتخت گرد آورده ، و چنان كه در مجلد ديگر آورده‌ام براى هر حرفه و فن كارخانهء خاصى بر پا داشته است ، و استادان و كارگران هر صنف در كارگاههايى كه به آنها اختصاص داده شده به كار اشتغال دارند ، و آنان اجازه ندارند در خانه خود يا جاى ديگر كار كنند . به محلّ كار كارگران كارخانه مىگويند كه در زبان فارسى به معنى كارگاه است و نام اختصاصى هر كارخانه متناسب با رشته كارى است كه در آن انجام مىگيرد . مثلا كارخانه‌اى كه من از آن نام بردم كارخانه اسلحه‌سازى ناميده مىشود ، زيرا كارگرانى كه از شاه مزد مىگيرند در آن كارگاه به كار اشتغال دارند . رئيس صنف كه معمولا قديمىترين استادان آن حرفه است ، با مراقبت يك منشى كه به او مشرف مىگويند اداره مىشود . منشى كه كارپردازى نيز به عهدهء اوست عده و مزد كارگران را مىداند ، مصنوع و محصول كارخانه را حساب مىكند ، و پس از برآورد بسيار دقيق ، مقدار مواد اوليه لازم را در دسترس كارگران قرار مىدهد . هر كارخانه يك دربان نيز دارد . پادشاه داراى سى و دو كارخانه است كه به طور متوسط در هر كدام صد و پنجاه كارگر به كار اشتغال دارند . عدهء كارگران بعضى كارگاهها از صد و پنجاه نفر بيشتر ، و در برخى كمتر است . مثلا هنگامى كه من در اصفهان اقامت داشتم عدهء كارگران نقاش كارخانه هفتاد و دو ، و شمار خياطان صد و هشتاد نفر بود . در روزگاران گذشته عدهء كارخانه‌ها بيشتر بوده و فعلا كارگاههاى رنگرزى و ابريشم كارى تعطيل است . پارچه‌هاى مصنوع